Chelatietherapie op sterven na dood, net als de therapeuten

De borden van het kwakinfusenbedrijf Medi Reset Kliniek in Baarn zijn te zien vanaf de A1, bij afslag Baarn. Chelatietherapie, vitamine-infusen en het schijnen van laserlicht door de aderen via een speciale infuusnaald, het kan er allemaal. Behandelingen waarvoor geen serieuze wetenschappelijke onderbouwing is en een helder plausibel biologisch mechanisme ontbreekt.

Medi Reset Kliniek van antroposofisch basisarts Eduard Schweden is nog een van de weinige bedrijven met chelatietherapie in het behandelpakket. Hun aantal is tanende. De belangrijkste reden: kwaktherapeuten die in de jaren tachtig nog chelatiefurore maakten, zijn ouder geworden, zijn met pensioen gegaan of zijn overleden terwijl er geen nieuwe adepten van chelatietherapie zijn bijgekomen. Niet zo gek: uit een recent gepubliceerde, grootschalige Amerikaanse TACT2-studie blijkt overduidelijk dat chelatietherapie niet werkt en dus zinloos is, een bevestiging overigens van eerdere onderzoeken.

Bij chelatietherapie wordt via een infuusvloeistof de calciumvanger EDTA (ethyleendiaminetetra-azijnzuur) in het bloed gebracht. Kalkdeeltjes en zware metalen in het bloed zouden worden afgevangen en uiteindelijk via de urine afgevoerd. Bij Medi Reset Kliniek voegen ze aan het EDTA-infuus magnesium, vitamine C en vitamine B-complex toe. ‘Dit ter ondersteuning bij het afvoeren van gifstoffen en de algehele fysieke conditie’, is de uitleg. Het bedrijf meldt op zijn website dat chelatie-therapie zou zorgen voor een schoner vaatstelsel bij patiënten met aderverkalking (atherosclerose, kalkafzetsel op ontstoken, verdikte vaatwand) en zo (verdere) vaatvernauwing zou tegengaan. Het zou curatief werken bij verschijnselen als borstbeklemming en etalagebenen en zou na een beroerte (cva) of tia de kans op herhaling verkleinen. Op de website van de Baarnse kliniek staat de volgende disclaimer: ‘alle therapieën die door onze kliniek worden aangeboden gelden als aanvullend op de regulier geïndiceerde medische behandelingen.’

Infusen

Het advies is te beginnen met een serie van 20 tot 30 chelatie-infusen (1 à 2 keer per week), daarna nog enkele onderhouds-infusen per jaar ‘om het verkregen resultaat op peil te houden.’ Een chelatie-infuusbehandeling duurt drie uur en kost in Baarn € 160,00. Koffie, thee en koek worden geserveerd en leesmateriaal is aanwezig. Al met al ben je 3000-5000 euro kwijt, om te beginnen. De behandelingen bij Medi Reset Kliniek vallen buiten het basispakket van de zorgverzekeraars.

Chelatietherapie, met een hausse in de jaren tachtig en negentig, is geleidelijk uit beeld geraakt. Op deze website hebben we er dertien jaar geleden voor het laatst over geschreven naar aanleiding van een publicatie in de JAMA (Journal of the American Medical Association) over een uitgebreid Amerikaans onderzoek, de TACT-studie. Meer dan zeventienhonderd patiënten werden na een hartinfarct behandeld met chelatietherapie: de helft van hen kreeg veertigmaal een infuus met de metalenvanger EDTA, de andere helft kreeg via het infuus een placebo toegediend. Uit de studie bleek dat met EDTA behandelde mensen na 55 maanden mogelijk een klein beetje beter af waren wat betreft het risico op een vervolginfarct dan mensen in de placebogroep.

Erg overtuigend zijn de resultaten niet, becommentarieerde de hoofdredactie van het Amerikaanse vakblad JAMA TACT-publicatie. Chelatietherapeuten zagen de publicatie indertijd echter als een overtuigend bewijs dat hun behandeling zinvol was. Vreemd. In 2002 publiceerden Cochrane-onderzoekers al eens een literatuuranalyse waaruit ook al was gebleken dat er geen wetenschappelijk bewijs te vinden was dat chelatietherpaie enig nut had bij mensen met vaatproblemen (plaques). Dezelfde onderzoeker kwam in een update in 2020 tot dezelfde conclusie.

Tact 2 studie

Intussen was er door de Amerikaanse overheid een nieuwe studie in gang gezet (kosten $46 million) waarbij een kleine duizend hartpatiënten vijf jaar werden gevolgd (TACT2-studie). Ook deze studie leverde niets nieuws op, blijkt uit de publicatie in september 2024, eveneens in de JAMA. Patiënten die chelatietherapie ondergingen bleken eenzelfde kans op een nieuw infarct te hebben als patiënten in de placebo-groep. Dit risico op een herhalingsinfarct was niet anders bij de groep die extra vitamines had gekregen, blijkt uit een recente publicatie van de TACT2-onderzoekers, vorig jaar in de JAMA. Op de gezondheidswebsite NIH van de Amerikaanse overheid is een uitgebreide uitleg gegeven over de verschillende chelatie-studies die in de loop der jaren zijn uitgevoerd.

Terug naar het inmiddels flink uitgedunde aantal chelatie-artsen in Nederland. De Vereniging tegen de Kwakzalverij bekritiseerde meer dan vijftien jaar geleden al in een artikel in haar tijdschrift de kwakzalverijstrapatsen van de nog steeds actieve Eduard Schweden van de eerder genoemde Medi Reset Kliniek in Baarn. Zo’n vijftien jaar geleden behandelde Schweden patiënten in zijn Kliniek voor Preventieve Geneeskunde op het Berg en Bosch-terrein bij Bilthoven, hij verhuisde daarna naar Baarn en doopte zijn bedrijf om in Vaat Gezondheid Centrum Nederland (VGCN), een bedrijf dat kortgeleden opnieuw is omgedoopt tot Medi Reset Kliniek.

De kliniek heeft naast chelatietherapie nu ook andere behandelingen in haar pakket opgenomen, eveneens alternatieve behandelingen waarvoor geen wetenschappelijk onderbouwing is: vitamine-infusen (vitamine B12, vitamine C, enzovoort) waaraan anti-agingclaims worden gehangen. De redactie van het consumentenprogramma Radar ging begin vorig jaar met een verborgen camera op intake-gesprek bij de Medi Reset Kliniek n kreeg daar onbewezen claims te horen over haar schadelijke ozontherapie (bloed aftappen, door een ozonapparaat halen en vervolgens terugvoeren). ‘Pakt uw vermoeidheid aan’, beloofde een vrouwelijke behandelaar aan de verslaggeefster.

Softlaserlicht-therapie

In Baarn is gekkigheid troef. Zo kun je er ook terecht voor intraveneuze softlaserlicht-therapie. Laserlicht – in kleurfrequenties rood, blauw en groen – dat via een infuus in de bloedbaan wordt gestraald, zou zorgen voor een betere opname van per infuus toegediende medicatie, is de claim. Bloedcellen en circulerende stamcellen zouden energetisch worden opgeladen, het helende licht zou door het gehele lichaam zijn weg naar organen en weefsels vinden, tot in de fijnste vaatjes, luidt de belofte. ‘Internationaal veelvuldig aangetoond’, claimt het bedrijf verwijzend naar het bedrijf van ene Michael Weber, een Duitse arts die met zijn infuuslaser in zijn kliniek ADHD en Covid-19 aanpakt. Weber is de uitvinder en tevens de wereldwijde producent van de invasieve infuuslaser. Zijn bedrijf is gevestigd in het Duitse Lauenförde (Nedersaksen). Veel onderzoek heeft hij niet gedaan: de zoekmachine van PubMed kent Michael Weber niet.

Het behandelteam van de Medi Reset Kliniek bestaat uit twee BIG-geregistreerde artsen, ze zijn nodig voor de voorbehouden infuustherapieën: de eerdergenoemde Eduard Schweden en Anusjka Cooman-Sosemito, meldt de website. Cooman is volgens haar LinkedIn-pagina ook partime werkzaam als jeugdarts bij de gemeente Utrecht.

Schweden is dik in de zeventig en nog maar sporadisch in zijn kliniek in Baarn te vinden; de meeste tijd houdt hij praktijk in zijn huis in het Vlaamse Pepinster (bij Luik), schrijft hij op zijn LinkedIn-pagina. Chelatietherapie bij vaatpatiënten doet hij (daar?, red.) niet meer; hij heeft zijn werkterrein verplaatst naar de behandeling van patiënten met een burn out, inmiddels een betere basis voor een gezond verdienmodel, het marktpotentiëel is groter.

Zo’n vijftien jaar geleden waren op internet meer dan tien chelatieklinieken te vinden. De consumentenrubriek TROS Radar besteedde er eind 2012 een uitzending aan, met als boodschap: ‘IGJ sluit alle chelatieklinieken’.

James Defares

De twee grote voorgangers van Schweden in de wereld van chelatietherapie waren de Leidse hoogleraar James Defares, met een praktijk in Leiden en cardioloog Peter van der Schaar met sinds 1983 een chelatiepraktijk in het Brabantse Leende. Defares schreef verschillende boeken over chelatietherapie.  Defares schreef zijn meest recente boek in 2010, samen met Van der Schaar, het handboek ‘Chelatietherapie, ter bestrijding van hart- en vaatziekten.’  Volgens Defares in 2014 zouden in Nederland meer dan honderdduizend patiënten zijn behandeld met chelatietherapie, was te lezen in een ellenlang exposé waarin hij zijn chelatiegeloof nog eens beleed.

De twee artsen – Defares en Van der Schaar – lagen toen ook al onder vuur van de Vereniging tegen de Kwakzalverij. Beiden werden in 2000 opgenomen in de Lijst der Grootste Kwakzalvers van de XXste Eeuw, in de top-10: Defares op 6, Van der Schaar, als zijn maatje, op 8. Defares is in 2015 op 88-jarige leeftijd overleden. 

Van der Schaar, inmiddels dik in de negentig, kreeg in 2012 in hoger beroep een berisping van het Centraal Medisch Tuchtcollege in Den Haag, maar hoefde zijn praktijk Biomedisch Centrum in Leende niet te sluiten. Zijn leerling, basisarts Raymond Pahlplatz, al meer dan dertig jaar werkzaam in Leende, heeft de chelatiepraktijk overgenomen; hij richt zich tegenwoordig vooral op metaalontgifting en op andere alternatieve behandelingen, daarbij gebruik makend van rare apparaten. Ook Pahlplatz is nu dik in de zestig.

Geert Kingma

Een andere bekende chelatietarts is Geert Kingma van de Oosteinde Walborg Kliniek in Amsterdam, berucht vanwege de hoge dosis vitamine-infusen die hij geeft aan patiënten met chronische Lyme in een poging ze te genezen. Ook Kingma wordt vanwege zijn hang naar deze kwakzalverij gevolgd door de vereniging. Hij beweert op zijn website, ondanks de vele wetenschappelijke bewijzen van het tegendeel, dat ‘door chelatietherapie een dreigende TIA, herseninfarct of bypassoperatie, hartinfarct, dotterbehandeling of een amputatie van een voet of onderbeen kan worden voorkomen.’ Basisarts Kingma, in 1988 afgestudeerd aan de VU, is dik in de zestig.

En dan is er nog de Dr. Keulenkliniek, met vestigingen in Tilburg en in het Limburgse Schimmert (Zuid-Limburg). Basisarts Rob van Zandvoort is de eigenaar, al meer dan veertig jaar. Het succespercentage van chelatietherapie is er meer dan 90%, zelfs bij ernstige gevallen, beweert hij op de website van zijn kliniek waar we lezen: ‘Chelatietherapie heeft zich bewezen als een effectieve, pijnloze en veilige infuustherapie tegen klachten van adervernauwing. Zowel curatief als preventief.’ Erg trots is hij niet op deze opmerkelijke resultaten; in PubMed is geen enkele publicatie te vinden van de inmiddels zeventig jarige dokter Van

Velthuis is ook werkzaam voor het Preventief Medisch Centrum (PMC) in Capelle aan de IJssel, het gezondheidsbedrijf van Robert Trossèl, ook geen onbekende van de Vereniging tegen de Kwakzalverij. Trossèl schreef in 1985 een boek over chelatietherapie samen met chelatiegrootmeester Defares. De basisarts, die ver in de tachtig jaar is, werd in 2013 uit het BIG-register geschrapt, tijdelijk. Trossèl staat inmiddels weer in het BIG-register; nog steeds ondanks zijn hoge leeftijd.

Geen antwoord

De webredactie heeft genoemde chelatietherapeuten – Pahlplatz, Van Zandvoort, Kingma, Velthuis. Schweden/Cooman – met op hun websites openingstijden van hun praktijk, per e-mail benaderd en gevraagd waarom ze nog patiënten behandelen terwijl overduidelijk is dat de therapie niet werkt. Geen van de aangeschreven Nederlandse therapeuten heeft geantwoord.

In Vlaanderen, net over de grens, zijn ook nog enkele (stok)oude chelatietherapeuten werkzaam. Een van hen, Johan De Saedeleer met een praktijk in Wommelgem bij Antwerpen, beantwoordt onze vragen wel. Hij e-mailt: ‘Vooreerst wens ik te verduidelijken dat ik inmiddels met pensioen ben en reeds geruime tijd geen EDTA-chelatietherapie meer verricht. Er blijkt geen voordeel te zijn aangetoond bij patiënten met coronair lijden, diabetes en een voorgeschiedenis van myocardinfarct. Het lijkt mij evenwel niet correct om op basis van deze gegevens alle mogelijke toepassingen of vroegere klinische observaties in andere contexten zonder meer als ongeldig te beschouwen. Patiënten werden in mijn praktijk steeds met de nodige voorzichtigheid geïnformeerd, zonder het maken van absolute of ongenuanceerde therapeutische claims.’

Waarvan akte.

Voor de volledigheid, net over de grens is nog een chelatiekliniek, in Lichtaart, ook bij Antwerpen. De Delta Clinic Anti-Aging-Clinic van voormalig anesthesioloog Water Borré heeft zich gespecialiseerd in anti-aging en esthetische geneeskunde (borstvergroting, lipofilling, liposuctie en meer van dat al). Chelatietherapie is er één van de specialiteiten. Het bedrijf claimt: ‘chelatietherapie voorkomt vaatvernauwing.’ Ook Borré is nu dik in de zeventig. Het RIZIV, het Vlaamse equivalent van het BIG-register, heeft Borré uitgeschreven.