Ajax, SBS6 en zes anderen op de longlist Meester Kackadorisprijs 2026

De Meester Kackadorisprijs is een onderscheiding voor individuen of instituten die kwakzalverij bevorderen, zonder zélf kwakzalverij te bedrijven. De winnaar 2026 wordt op zaterdag 3 oktober 2026 bekend gemaakt, op het Jaarsymposium van de vereniging in Amsterdam. De volgende organisaties zijn genomineerd (in willekeurige volgorde)

Academy for Integrative Medicine (AIM)

Deze ‘academy’ voert het woord ‘medicine’ in haar naam, maar het onderwijsaanbod roept de vraag op in hoeverre hier nog sprake is van geneeskunde in wetenschappelijke zin. Op de website worden opleidingen aangeboden in onder meer antroposofische geneeskunde, integrative nursing, leefstijlcoaching, acupunctuur en zogeheten Mind Body Energy Medicine.

De introductiecursus antroposofische geneeskunde behandelt onder andere het “drie- en vierledig mensbeeld” en claimt een wetenschappelijke onderbouwing van antroposofische therapieën. Daarmee wordt een levensbeschouwelijk systeem gepresenteerd alsof het onderdeel is van reguliere medische kennis.

Ook andere opleidingen lijken sterk gebaseerd op complementaire dan wel alternatieve behandelwijzen waarvoor de wetenschappelijke evidentie beperkt of omstreden is. Zo leren artsen acupunctuur “integreren in de moderne medische praktijk” en wordt in de opleiding Mind Body Energy Medicine gesproken over energetische genezing, bewustzijn en heling.

De vraag dringt zich op welke aantoonbare gezondheidswinst deze opleidingen opleveren.

De tweejarige opleiding Integrative Medicine en Leefstijlgeneeskunde kost ruim vijfduizend euro per jaar en kent docenten die vaker verbonden zijn geweest aan het onderricht in alternatieve of complementaire behandelwijzen. Opvallend is ook de rol van arts/homeopaat Frans Kusse als hoofdcoördinator.

Het geven van cursussen vormt vaker een verdienmodel binnen de alternatieve sector. Dat is op zichzelf niet problematisch, maar het gebruik van termen als

geneeskunde en wetenschappelijke onderbouwing vraagt om kritische toetsing wanneer de inhoud zich grotendeels buiten de reguliere evidence-based geneeskunde bevindt.

Ajax

Ajax heeft sinds 1 januari 2026 een officiële sponsorovereenkomst met Vitakruid, een bedrijf dat aan het Nederlandse publiek een ruim aanbod biedt van supplementen waarvoor geen wetenschappelijke onderbouwing bestaat.

Vitakruid huurt influencers, zoals Isa Hoes en Arie Boomsma, in om onjuiste claims te verkondigen over zijn supplementen. Het bedrijf leidt ’therapeuten’ op om hun supplementen te verkopen. Dezen leren in hun achtdaagse opleiding hoe zij supplementen in kunnen zetten bij depressies, hoe zij patiënten kunnen overnemen van de huisarts en dat het Voedingscentrum zogenaamd achterloopt op het gebied van supplementen.

Vitakruid bagatelliseert de schadelijke effecten van kruidenpreparaten, gerapporteerd door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). En het raadt mensen aan om supplementen te slikken op basis van een persoonlijke vitaminetest zonder wetenschappelijk fundament.

Vitakruid probeert de bekende antikwakzalver Sjamadriaan, die feitelijk juist onderbouwde kritiek levert op bovenstaande praktijken, te intimideren, waarschijnlijk in de hoop dat hij verder zijn mond houdt. Volgens Sjamadriaan heeft Vitakruid namelijk een advocaat ingeschakeld om een “met vermakelijke taalfouten doordrenkte sommatiebrief te sturen” en oefent het bedrijf daarmee juridische druk uit met zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation.

BENU-apotheken

Deze apotheekketen verdient om meer dan één reden een nominatie voor de Meester Kackadorisprijs 2026.

Ten eerste: het adviseren via een persoonlijke e-mail om een iGene DNA-test af te nemen (kosten € 279,-). Het advies in deze persoonlijke e-mail druist in tegen de landelijke richtlijn van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) en jaagt patiënten onnodig op kosten. Het gaat hier waarschijnlijk om een louter commerciële activiteit die daarmee tegen artikelen 5, 8 en 13 van de code van apothekers lijkt in te gaan. Dit soort thuistesten zijn in het algemeen niet zinvol.

Een tweede reden voor nominatie is dat BENU meedoet aan de verdere medicalisering van menopauzeklachten. BENU maakt reclame voor middelen zonder aangetoonde werkzaamheid, zoals A.Vogel Famosan(een menopauzetest), Care for Women Menopauze Complete (ondersteunt bij opvliegers, stemmingswisselingen en prikkelbaarheid), Bactiol (ondersteunt de normale stoelgang en de natuurlijke weerstand), en Promesil Menopauze Extra Sterk (een voedingssupplement op basis van rode klaver).

Tot slot: via de webshop van BENU zijn homeopathische middelen zoals Dentinox, Traumeel, Bronchialis-Heel en Heel Hepeel te verkrijgen.

Het Nederlands Telegeneeskundig Genootschap (NTG)

Het NTG wordt gekenmerkt door het hardnekkig blijven adviseren van middelen waarvan de werkzaamheid bij COVID-19 ondanks jaren onderzoek opvallend afwezig blijft, namelijk ivermectine en hydroxychloroquine. Citaat van Alexander van Walraven, voorzitter: “Het NTG is een genootschap, opgericht in 2022 naar aanleiding van het voorschrijven van ivermectine en hydroxychloroquine. Wij hadden een andere mening dan het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) en daarom moesten we een andere beroepsgroep oprichten om deze middelen te mogen voorschrijven.” En dat terwijl professionele instituten en beroepsverenigingen bij COVID-19 juist al heel lang nadrukkelijk tegen deze middelen adviseerden.

Naar ivermectine zijn negen onderzoeken gedaan, waaruit blijkt dat het geen voordeel biedt boven placebo. Daarbij is ivermectine ook nog eens buitensporig duur. Een kuurtje, voorgeschreven door een van de NTG-artsen, komt voor een persoon van 75 kg uit op een bedrag van tussen €128,- en €186,- en voor long-COVID zelfs tussen €642,- en €1446,-.

Uniek is ook het recordaantal rechtszaken en andere procedures dat is gevoerd over deze middelen. Twee zaken over het advies van het NHG in de richtlijn COVID-19 over ivermectine, een drietal tuchtzaken, maar liefst tien zaken bij regionale bestuursrechters en twee zaken bij de Raad van State. En alsof dat niet genoeg is, zamelt NTG ook nog eens geld in voor een beroepszaak bij het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM).

SBS6

Het zaterdagmiddagprogramma Iedereen Jong van SBS6 is een lifestyle- en gezondheidsprogramma waarin reguliere gezondheidsonderwerpen worden gemengd met kwakzalverij. De scheidslijn tussen journalistiek, reclame en gezondheidsvoorlichting blijkt daarbij soms moeilijk waarneembaar. Commerciële klinieken, supplementenbedrijven en leefstijlcoaches krijgen een promotioneel podium, terwijl kritische wetenschappelijke duiding grotendeels ontbreekt. Zo wordt orthomoleculaire therapie bij overgangsklachten aangeprezen als oplossing voor hormonale klachten.
Het programma lijkt een platform te bieden aan wellness-, supplementen- en complementaire-zorgaanbieders zonder duidelijke kritische journalistieke toetsing. Opgevoerde ‘experts’ gebruiken titels die wetenschappelijke autoriteit suggereren. Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen evidence-based zorg en speculatieve claims.

Ook buiten Iedereen Jong biedt SBS6 geregeld een promotioneel podium aan commerciële klinieken, wellnessbedrijven en complementaire behandelcentra. Daarbij worden reguliere gezondheidsadviezen, cosmetische geneeskunde, leefstijlinterventies en zwak wetenschappelijk onderbouwde behandelvormen vaak zonder duidelijke kritische afbakening naast elkaar gepresenteerd.

Scientific Dentistry United (SDU)

Het magazine Scientific Dentistry United (SDU) van de TanDentaal-uitgeverij blameert zich in het nummer 4 van 2025, jaargang 12. Op pagina 38 geeft de redactie van het blad, dat de titel “Platform voor wetenschappelijke verenigingen” draagt, ruim baan aan de Nederlandse Vereniging voor Biologische Tandheelkunde (NVBT). Het artikel is gewijd aan het Amsterdamse Instituut Marie, waar alles samenkomt, met als spil de mond en het gebit. Dit instituut is opgericht door Maartje Brands, die zichzelf bio-energetisch tandarts noemt. De naam Marie wijst naar haar eigen doopnaam. Het instituut omvat niet alleen tandheelkunde maar ook acupunctuur, fitness en voedingskunde.

Maartje Brands vindt het vreemd dat ze niet méér mag declareren dan een pas afgestudeerde tandarts, terwijl ze tonnen, zo niet miljoenen heeft geïnvesteerd in opleidingen om een betere behandelaar te worden. Zo heeft ze bijvoorbeeld een uitgebreide acupunctuuropleiding gevolgd.

Volgens Brands ontstaan wachtlijsten doordat patiënten ten onrechte bij huisarts of ziekenhuis terechtkomen, terwijl ze eigenlijk naar het Instituut Marie zouden moeten worden verwezen. Wel stelt ze, heel verstandig, dat haar specialisten waar nodig doorverwijzen naar echte artsen.

Over bio-energetische kwakzalverij is al genoeg geschreven door de Vereniging tegen de Kwakzalverij en ook acupunctuur behoeft geen verdere uitleg. Wat de biologische tandheelkunde betreft kunnen we kort zijn: daar bestaat geen wetenschappelijke basis voor.

Sympopna

Het Leids congresbureau Sympopna organiseert Geaccrediteerde bij- en nascholing voor professionals in de geestelijke gezondheidszorg. Onderwerpen zijn bijvoorbeeld: ADHD en verslaving, autisme bij meisjes en vrouwen, niet-aangeboren hersenletsel en post-traumatische stress bij dementie. Allemaal keurige evidence-based nascholing.

Maar op 24 juni 2026 organiseerde Sympopna een webinar van twee uur over Integrative medicine. De wervende tekst beloofde “wetenschappelijke onderbouwing”, “klinische voorbeelden” en “concrete tools” voor de dagelijkse praktijk. Docent was Inès von Rosenstiel, kinderarts en ‘integrative medicine expert’ bij ziekenhuis Rijnstate in Arnhem.

Het probleem met integrative medicine is dat het reguliere zorg vermengt met alternatieve behandelwijzen waarvoor vaak onvoldoende of geen bewijs bestaat. Onder de aantrekkelijke termen “holistisch”, “complementair” en “de zorg van morgen” worden onbewezen interventies voorzien van een wetenschappelijk sausje. De Vereniging tegen de Kwakzalverij beschouwt dit daarom als kwakzalverij: niet omdat leefstijlzorg altijd onzin is, maar omdat pseudowetenschap meelift onder de vlag van de reguliere geneeskunde.

Het webinar kostte € 109 exclusief btw en leverde twee nascholingspunten op, geaccrediteerd door de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (!), de Nederlandse Associatie Physician Assistants (NAPA) en het Verpleegkundig Specialisten Register. Deze drie organisaties verdienen eigenlijk een aparte nominatie voor de Meester Kackadorisprijs.

Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland (V&VN)

De beroepsvereniging van Verpleegkundigen en Verzorgenden V&VN heeft de nascholing Integratieve Verpleegkunde en Gezondheidscoach geaccrediteerd.  V&VN kent deze scholing maar liefst 120 accreditatiepunten toe, terwijl de eigen accreditatievoorwaarden expliciet verwijzen naar evidence-based practice. Blijkbaar zijn de grenzen van deze evidence-based benadering ruim genoeg om ook energievelden en healing touch comfortabel te accommoderen.

Deze tweejarige opleiding wordt aangeboden door de Academie voor Integratieve Zorg (AIZ) en “biedt verpleegkundigen en verpleegkundig specialisten een unieke kans om zorg te vernieuwen met een holistische aanpak”. Onderdelen zijn: begrijpen van spirituele behoeften, muziek, warmte- en koudetoepassingen, aromazorg en healing touch. De cursus wordt gegeven in 20 praktijkgerichte lesdagen, gespreid over twee jaar, met 480 uur thuisstudie.  In de voorwaarden voor accreditatie door V&VN staat vermeld dat de scholing dient aan te sluiten op de relevante en actuele (wetenschappelijke) standaarden, literatuur, richtlijnen en/of protocollen (conform evidence-based practice).

De cursus wordt gegeven door Aart Eliens, Nancy Strybol en Wilma Bijl, auteurs van het boek Integratieve verpleegkunde, een antwoord op actuele vraagstukken bij gezondheid en ziekte. Pseudowetenschappelijke elementen in dat boek zijn onder meer energetische verklaringsmodellen, energievelden, therapeutische aanraking en bepaalde lichaamsgerichte interventies.

Eerdere prijswinnaars van de Meester Kackadorisprijs:

2020: KWF 

2021: Artsen COVID Collectief 

2022: Hoofdofficier van Justitie 

2023: Glossy Linda

2024: Nederlands-Vlaamse Accreditatie Organisatie

2025: College van Bestuur VU