‘Wet cupping’-praktijken overtreden de wet

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) is de afgelopen jaren op zoek gegaan naar cuppingpraktijken in Nederland, deels fysiek maar vooral via een kijkje op de vele praktijkwebsites die op internet te vinden zijn. De inspectie ontdekte zo’n 50 aanbieders van wet cupping, ook wel hijama genoemd, is te lezen in een rapport van de IGJ dat begin juni is gepubliceerd. De behandelaars zijn fysiotherapeuten, huidtherapeuten, masseurs, en aanbieders van traditionele Chinese geneeskunde. De IGJ heeft 13 aanbieders bezocht en heeft met drie aanbieders telefonisch contact gehad.

Bij wet cupping worden voor het vacuümtrekken sneetjes (met een scalpel, of een pennaald) in de huid aangebracht. Vervolgens worden er (veel) glazen of plastic bollen (cups) op de huid geplaatst, die vacuüm worden gezogen; de bollen blijven (vele) minuten op de huid zitten. In deze natte variant, meestal op de rug, stroomt het bloed (vaak veel) in de cups.

Snijden is in juridisch-medische termen een ‘voorbehouden handeling’ die alleen in opdracht van een arts mag worden uitgevoerd – door een arts of door een BIG-geregistreerde verpleegkundige – vanwege de gezondheidsrisico’s die er aan kleven (vrijkomend bloed). De betrokkenheid van een arts is een voorwaarde voor veilige zorg, schrijft de IGJ in haar rapport.

Geen arts betrokken

Uit de IGJ-inventarisatie blijkt echter dat geen van de behandelaren arts was en dat er bij geen van de praktijken een arts was betrokken. Alle behandelaren vertelden de inspectie niet te weten dat wet cupping alleen door een arts of in opdracht van een arts mag worden uitgevoerd. De inspectie is tegen geen van de behandelaars opgetreden ondanks de formele wetsovertreding.

De reactie van de behandelaars is ongeloofwaardig. Alle therapeuten hebben namelijk een sneetje snijden/zuigopleiding (inclusief certificaat) gehad. Zou er tijdens deze cursus nooit iemand hebben verteld dat het hier een ‘voorbehouden handeling’ betreft, al was het maar bij de koffieautomaat? De onbekendheid met de wet- en regelgeving is groot, is de kwalificatie die de IGJ hanteert voor dit leugentje om bestwil.

Wet cupping – hijama – (Arabisch voor bloedzuigen) – is populair onder moslims en vormt een centraal onderdeel van hun geloof; volgens de overlevering zou ook de profeet Mohamed zich hebben bediend van deze ‘reinigende’ behandeling. Het meest effectieve is cupping uit te voeren tijdens specifieke maandelijkse Soennah-dagen (maanstand). Cupping zou het lichaam ‘reinigen’ van zuurrijke en giftige stoffen, claimen cuppingtherapeuten; het zou gaan om ingeademde giftige stoffen, om (ongezond) voedsel, medicijnen enzovoort. De effectiviteit van wet cupping (bloedzuigen) is echter niet bewezen.

Droge variant

Voor de volledigheid. Naast de natte variant, waarbij bloed vrijkomt, is er ook een droge variant, niet direct gekoppeld aan het moslimgeloof. We hebben hier in maart van dit jaar op deze website een artikel over geschreven. Er zouden in Nederland inmiddels vijftig tot zestig droogcuppers in de weer zijn die beschikken over een certificaat Transformational Cupping. Dit schuifcuppen op rug, armen en benen levert blauwe plekken op. Ook hier is er geen enkel bewijs dat zo het lichaam wordt gereinigd. Een eventueel gevoeld effect is placebo. 

De cuppraktijk-inventarisatie van de IGJ kwam tot stand na een verontrustend artikel van medewerkers van de GGD Amsterdam en het RIVM drie jaar geleden in het Infectieziekten Bulletin.

Hierin waarschuwen ze voor de risico’s op overdraagbare aandoeningen als hepatitis B en C, risico’s die door cuppingtherapeuten nauwelijks worden (h)erkend. De GGD-onderzoekers, die in hun regio vele cuppingpraktijken hadden bezocht, lieten zich in het Bulletin niet uit over het feit dat krasjes zetten een ‘voorbehouden handeling’ is. Een kritisch, waarschuwend artikel op deze website over deze GGD-naïviteit is de aanzet geweest tot de IGJ-inventarisatie.  

De meesten zouden stoppen

De IGJ meldt in haar rapport dat de inventarisatie en het contact met de cuppingpraktijken ervoor heeft gezorgd dat de meeste zullen stoppen met wet cuppen, is hun belofte aan de inspectie.

Drie aanbieders hebben de inspectie gemeld door te gaan met wet cupping en dat ze daarbij zullen samenwerken met een BIG-geregistreerde arts. Het consumentenprogramma Radar, dat begin juni met een undercoveroperatie, aandacht besteedde aan de IGJ-inventarisatie, heeft bij een van die drie praktijken gecontroleerd wie de meewerkende arts is. Deze arts bleek echter van niets te weten Voor de inspectie zou dit reden moeten zijn cuppingpraktijken scherp in de gaten te blijven houden.

Wanneer we ‘hijama’ in de zoekmachine van google intikken, vliegen ons de cuppingbedrijven om de oren. Verschillende praktijken melden op hun website in te zijn voor ‘wet cupping’.

Toch een flinke vangst

We noemen er een paar, opgevist in een middagje:

• De Hijamakliniek Amsterdam van eigenaar Oussama Aabbad. De praktijk telt inmiddels meer dan zestienduizend cliënten en beschikt over een team van tien medewerkers, lezen we op de website. Er is een afspraak te maken voor een ‘wet cupping’-behandeling van 30 tot 45 minuten. Het bedrijf hangt er de volgende claim aan: ‘Verbetert gezondheid door bloedcirculatie en gifverwijdering te stimuleren, wat lichaam en geest in balans brengt.’
• HealthCare Hijama in Den Haag waar ze sinds 2016 zijn gespecialiseerd in wet cupping. De ‘gecertificeerde’ cuppers behandelen er momenteel alleen mannen. Claim: ‘Een traditionele behandeling om onder andere dode bloedcellen te verwijderen en de bloedcirculatie te stimuleren.’ Prijs 60 euro.
• Hijama & Cupping met vestigingen in Rotterdam en in Utrecht. Verpleegkundige Najat Haddouch is hier hoofdcupper. Ze was in 2009 de eerste officiële cuppingtherapeute in Nederland, zo leert de geschiedschrijving. In haar praktijk geeft ze cuppingcursussen, onder de bedrijfsnaam Islamic Medicine Academy. Ze heeft door haar BIG-registratie meer ruimte in haar prik- en snijactiviteiten. Haddouch reageert op haar website op de IGJ-inventarisatie en de Radar-uitzending maar rept daarbij niet over het fenomeen ‘voorbehouden handeling’. Haddouch kwakt overigens heel wat af met het geven van vitamine B₁₂-injecties, vitamine-infusen en met haar ‘oorkaars’-behandeling. Ze heeft ook islamitische psychologie (?? geen idee wat dit is, red.) in haar pakket, is te lezen op haar website. Haddouch werkt hard en heeft sinds 2009 ruim 16.000 behandelingen in haar praktijk uitgevoerd met ‘vele tevreden en terugkerende klanten’, kwalificeert ze zichzelf. We hebben in 2015 over haar geschreven op deze website.
• Puur Cupping in Arnhem. Hier wordt niet alleen aan (wet) cupping gedaan maar ook aan andere kwakzalverij zoals het inzetten van bloedzuigers.
• Healing Point in Rotterdam, waar ene Petruschka, eens edelsmid en ook masseuse, naast wet cupping (voor 80 euro) ook aan andere kwakzalverij doet zoals voetreflexologie, energetische healing, lymfedrainage en behandeling met een oorkaars, leert haar website.
• Hijama Cupping Care in Utrecht. De website meldt dat er ‘hoogopgeleide en gecertificeerde Hijama- therapeuten’ werken die geloven ín ‘de helende krachten van deze eeuwenoude praktijk’. De meest gebruikte soort cupping is er natte cupping.
• Bayt ul Hijama, ook in Utrecht.  ‘Na een paar minuten worden de cups verwijderd en worden kleine, steriele sneetjes in de huid gemaakt op de plek waar de cup zat’, belooft de website van het cupping-bedrijf.
• Snel Hijama in Amsterdam en in Leiden, notabene in het pand van een huisartsenpraktijk. De praktijk biedt wet cupping (hijama) aan. ‘De behandeling begint met een intake en met een anamnese’, belooft de website. In de cuppingpraktijk is zowel een mannelijke als vrouwelijke wet-cupping/hijama therapeut beschikbaar. Beide therapeuten hebben een medische achtergrond en leveren hoogwaardige cuppingbehandelingen, is te lezen op hun website.

En zo zouden we door kunnen gaan.