In memoriam Bert van Dien (1948 – 2026), hoofdredacteur NTtdK

Op 23 januari 2026 overleed Bert van Dien, in zijn slaap thuis in Amersfoort. Tot aan het moment van overlijden vervulde Van Dien de functie van hoofdredacteur van het Nederlands Tijdschrift tegen de Kwakzalverij (NTtdK). Hij aanvaardde die functie in 2002 en hij was tot zijn overlijden de ongekroonde koning van dit illustere tijdschrift, dat dateert van 1881.

Voorganger van Van Dien was de medisch publicist en internist Geerling, die die rol vier jaren op zich nam. In 2002 trad hij af en moest de vereniging op zoek naar een opvolger. Uit zijn grote netwerk stelde toenmalig bestuurslid Frits van Dam voor om Van Dien te benaderen. Het bestuur van de VtdK zag aanvankelijk weinig heil in deze manoeuvre, want Van Dien was werkzaam bij een commerciële uitgeverij Prometheus en de vereniging kon slechts een zeer bescheiden honorarium bieden.

Tijdens enkele verkennende gesprekken kreeg Van Dien steeds meer zin om met ons blad aan de slag te gaan. Hij voelde geestelijke verwantschap met de leden van de vereniging en bood tenslotte aan om de functie te aanvaarden zonder enige beloning. Van Dien was noch medicus noch journalist maar onder zijn leiding ging het blad een aanzienlijke ledengroei tegemoet. Het blad kreeg een nieuw uiterlijk en werd de wat oubollige naam – het Actieblad – afgeschaft en vervangen door Nederlands Tijdschrift tegen de Kwakzalverij. Met zijn aantreden werd de traditie hersteld dat de redacteur meer een redactionele c.q. journalistieke achtergrond heeft dan een medische.

Loopbaan

Bert van Dien werd in 1948 geboren en doorliep het gymnasium ß om in 1966 zijn eindexamen te behalen. In 1967/1968 maakte hij een grote Afrika-reis. In 1969 en 1970 vervulde hij de militaire dienst. Daarna ging hij studeren en deed dat in twee studierichtingen. In 1975 behaalde hij het doctoraal wiskunde en in 1976 het doctoraal wijsbegeerte. Na enkele jaren de wetenschap gediend te hebben als onderzoeker bij ZWO (het toenmalige NWO), zette hij zijn loopbaan voort in de uitgeverswereld, aanvankelijk als acquirerend redacteur bij Uitgeverij Bert Bakker, daarna als hoofdredacteur non-fictie bij Uitgeverij Prometheus.

Van 1980 tot 1982 was hij pr-medewerker van de Stichting Nieuwe Woonvormen. Vervolgens was hij van 1982 tot 1984 adjunct-directeur distributie Verenigde Lektuurbedrijven (destijds Audax). Ook hier werd hij niet echt gelukkig en stortte zich in 1993 op het filosofie-onderwijs, dat hij vier jaar zou doen. Tot 1997 hield hij dit binnen de Stichting Plato vol. Vanaf 1997 was hij hoofdredacteur van Neuropraxis (tijdschrift neurowetenschappen) alsmede projectmanager van de ziekenhuisgids.

In schrille tegenstelling tot de talrijke wisselingen in zijn loopbaan zou hij zijn functie als hoofdredacteur van het verenigingstijdschrift volhouden tot het bittere einde: van 2002 tot 2026, maar liefst 24 jaar. De introverte en bescheiden Van Dien bezocht trouw de bestuursvergaderingen van de vereniging zonder ooit te verzuimen en genoot veel gezag als hij dan eens het woord nam. Van Dien was een rustige man die zich niet gek liet maken door deadlines. D

e productie van de tijdschriften verliep uitermate soepel en voldeed aan ieders wensen. Als hij op de jaarvergaderingen het woord kreeg, dan wisten de aanwezige leden al wat hij zou gaan zeggen: ‘Schrijf svp stukken voor het tijdschrift en laat dat niet over aan slechts enkele penvoerders’.  Dit geluid zullen wij nu moeten missen. Wij gedenken hem in dankbaarheid, bewondering en met gevoelens van vriendschap.    

Cees Renckens, erevoorzitter VtdK