Actiegroepen in opstand tegen genezingssessies van Frontrunners-baas Tom de Wal

Op 31 januari jl. kwamen Frontrunners van Tom de Wal naar de Grote Markt in Groningen om hun ‘blijde boodschap’ te verkondigen. De Wal en zijn orthodox-christelijke volgers organiseren regelmatig soulwinning events en gebedsbijeenkomsten door het hele land. Het ‘event’ van de soulwinners uit Hoogeveen stond gepland op 10.00 uur, maar die ochtend bleef het lange tijd stil. Intussen groeide het aantal tegendemonstranten aan de andere kant van het plein: een groep van een paar honderd mensen, voornamelijk uit de Groningse Queer community, maar ook enkele politici. Ook Catherine de Jong van de Vereniging tegen de Kwakzalverij was van de partij.

Rond 13.00 uur verscheen dan eindelijk het groepje Frontrunners met enkele muziekinstrumenten om mensen ‘tot geloof te brengen’. Nee, Tom de Wal zou zelf niet komen, die kon nu eenmaal niet overal zijn. Het evangelie verkondigen en het genezen van mensen in naam van Jezus was echter de plicht van iedere christen. Hun blije muziek was al snel onhoorbaar omdat er anarchisten – die niet bij de officiële tegendemonstratie hoorden – vlak voor hun neus op toeters bliezen en door megafoons schreeuwden waardoor het handjevol voorbijgangers praktisch niets kon zien of horen.

Aan de andere kant van het plein bleven de demonstranten netjes achter een horizontaal regenboogspandoek van meer dan tien meter lang. Er liep een hond rond met op zijn rug een bordje: ‘Ik bid voor lekkere brokjes’. Zangers brachten protestliederen ten gehore en sprekers klommen op een tafel om aardige dingen te zeggen over Jezus die immers van alle mensen hield. Was hij niet rondgetrokken met twaalf mannen en deed hij niet wat God had verboden? Hij moest dus wel een echte Queer zijn geweest.

Catherine de Jong sprak ook. In haar speech benadrukte ze dat gelovigen en religies respect verdienen. ‘Er is niets mis met het bidden voor zieken zoals gebruikelijk binnen een kerk. Maar gebedsgenezing aanbieden is het verkopen van valse hoop aan kwetsbare mensen. Pure oplichterij van zakenmannen die misbruik maken van ons respect voor religie en voor religieuze teksten en rituelen. Kritische journalisten wordt de toegang tot events geweigerd zoals blijkt uit de verslagen van journalisten die undercover zijn ‘diensten’ bezochten. Dit valt niet te rijmen met eerlijke christenen die niets te verbergen hebben.”

Tegen de gevel van Café Willem Albert sloeg een handjevol agenten het gebeuren op het plein ontspannen gade.

Vrijheid van godsdienst

Voorafgaand aan het aangekondigde event hadden Groningse raadsleden van D66 en PvdA/GL al kritische vragen gesteld aan het college van B&W over homogenezing. Het CU-raadslid vond uitlatingen over homogenezing ook kwalijk, maar wees wel op de vrijheid van godsdienst. De wethouder antwoordde dat in Groningen iedereen zichzelf moet kunnen zijn, maar dat B&W tegen dit soort events niets kan doen zolang de openbare orde niet in het geding is. De arrestatie van Tom de Wal onlangs in Tilburg tijdens een handopleggingsbijeenkomst op straat was dan ook onrechtmatig, zo had de rechter geoordeeld.

Kamer van Koophandel

Maar volgens Catherine de Jong maken Tom de Wal en zijn Frontrunners-organisatie misbruik van het kerkrecht: ‘Wie in Nederland een kerkgenootschap wil oprichten, hoeft niet naar de notaris maar moet zich wel, net als elke organisatie, inschrijven bij de Kamer van Koophandel. De Wal staat ingeschreven onder nummer KvK 64256057. Het oprichten van een kerkelijke organisatie heeft bepaalde voordelen. Zo hoeven kerken geen Btw of belasting te betalen over hun diensten, giften en collecten omdat zij niet als onderneming worden aangemerkt. De Wal noemt zijn events kerkdiensten maar ze hebben het karakter van een theater of een show. Ik hoop dat de rechter hier een keer een uitspraak over doet’, aldus De Jong.

Slimme zakenman

Via zijn webshop geeft de 32-jarige De Wal gratis boeken weg en biedt gratis cursussen aan. We hebben op deze website enkele malen geschreven over zijn ‘genezende’ verdienmodel. Toch is zijn vermogen niet gering. NetwerkScenario, een zakelijk platform van ondernemers, schat het maandelijks inkomen van De Wal op € 25.000, afkomstig uit een combinatie van collectes, royalty’s uit boekverkoop plus donaties en vergoedingen voor zijn optredens. Tijdens grotere campagnes of livestreams kunnen de inkomsten oplopen tot ruim € 40.000 per maand. Catherine de Jong beschrijft Tom de Wal dan ook als een slimme zakenman: ‘Alleen al over 2023 heeft hij vijf miljoen aan giften ontvangen.’

Op zijn website beschrijft De Wal doneren als ‘De kracht van financieel partnerschap’. Zijn motto: ‘Als jij zaait in het Koninkrijk van God, deel jij in de oogst en zal God jou, overeenkomstig Zijn rijkdom, voorzien van alles wat je nodig hebt, in heerlijkheid, door Christus Jezus.’ Inmiddels heeft De Wal een miljoen boeken verspreid, bijna achtduizend studenten opgeleid en 46 medewerkers in dienst. Volgens De Jong is Tom de Wal een bedelaar die rijk is geworden van de giften van zijn gelovigen.

Charismatische bewegingen

De Wal heeft zich laten inspireren door een kerk uit de pinksterbeweging in Amerika, een christelijke stroming binnen protestantse kerkgenootschappen die ontstond aan het begin van de 20e eeuw. Theologisch valt de pinksterbeweging onder het evangelisch christendom (net als het baptisme en methodisme) dat de nadruk legt op bekering tot het ‘ware’ christendom. Voor het dagelijks leven bedient men zich van een letterlijke interpretatie van de Bijbel, waaronder ook het genezen van zieken door gebed en het uitdrijven van de duivel. In de jaren vijftig wonnen in Amerika televisiedominees terrein en trokken gebedsgenezers rond met grote tenten voor grootschalige openluchtcampagnes. De omvang van deze charismatische beweging werd aan het begin van de 21e eeuw wereldwijd geschat op 400 miljoen aanhangers.

De 32-jarige De Wal timmert sinds 2016 in Nederland aan de weg met omstreden gebedsdiensten. Hij meent dat voor God alles mogelijk is, als je maar naar een ‘gezonde’ kerk gaat. De Wal beweert niet alleen mensen te kunnen genezen van ziektes als kanker, Parkinson en MS, maar hij en zijn volgers zouden ook – met behulp van de Heilige Geest – mensen kunnen ‘bevrijden van demonen’ zoals autisme en homoseksualiteit. Als genezing uitblijft is dat blijkbaar de wil van God of was je geloof niet oprecht. Een typische drogredenatie die geen ruimte voor twijfel laat.

Een ander voorbeeld van megalomane zelfverheffing is Smith Wigglesworth, een voormalige Engelse loodgieter, die evangelist werd en niets anders meer las dan de Bijbel. Hij reisde de wereld rond om over Jezus te prediken en genezingen door geloof te verrichten. Wigglesworth beweerde zelfs tijdens zijn bijeenkomsten verschillende mensen in Jezus’ naam uit de dood te hebben opgewekt.

Schadelijk

Ook al was het groepje Frontrunners op de Grote Markt beperkt, de evangeliserende stroming in Nederland groeit gestaag. Waar de vrijzinnige kerken in Nederland, die met hun tijd zijn meegegaan door vergrijzing krimpen, trekken orthodoxe stromingen juist veel jonge mensen die duidelijkheid en houvast zoeken. Het gaat er informeel en spontaan aan toe en de kerkleden weten met hun beloften van rijkdom en geluk nieuwkomers tot hun bubbel te verleiden. Deze christenen doen alsof zij De Waarheid in pacht te hebben. Dat ze zich daarmee bezondigen aan de grootste ondeugd – hoogmoed – ontgaat hen ten ene male.

Hoe komen gebedsgenezers toch aan hun vermeende wijsheid? Over zijn opleiding doet De Wal op zijn website niet geheimzinnig. Hij heeft een Bachelor in Integral Safety & Security Management en ‘studeerde’ twee jaar Bijbelse Theologie, een opleiding voor orthodoxe christenen die leren om Bijbelteksten letterlijk te nemen. Een favoriete Bijbeltekst van De Wal is Markus 16:17-18. Hierin zegt Jezus dat gelovigen wonderen zullen doen en namens Hem duivelse geesten uit mensen wegjagen, (…) ze zullen slangen oppakken en dat zal hun geen kwaad doen. In Amerika nemen sommigen dat laatste erg letterlijk. Nog in 2012 werd een Amerikaanse predikant, die er een gewoonte van had gemaakt om in zijn diensten met giftige slangen te zwaaien als demonstratie van zijn geloof, doodgebeten door een ratelslang. Zijn vader, ook een predikant, overkwam nota bene in 1983 precies hetzelfde.

Dat voorgangers zichzelf schaden moeten ze zelf weten, maar het geloof in gebedsgenezing zorgt ook voor schade bij anderen. Uit een Amerikaans onderzoek uit 1998, gepubliceerd in het tijdschrift Pediatrics, blijkt dat tussen 1975 en 1995 172 kinderen waren overleden waarvan de ouders hun heil hadden gezocht bij gebedsgenezing. Met medische zorg zouden 140 van deze kinderen een overlevingskans van 90% hebben gehad en 18 van hen een kans van 50%. De gebedsgenezing zorgde voor vermijdbare sterfgevallen met veel leed tot gevolg. Ook de Jong benadrukt dat uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat gebed geen invloed heeft op genezingsprocessen. Ook in Nederland schiet bestaande wetgeving tekort om kinderen te beschermen tegen dit soort medische verwaarlozing.

Homogenezing

Wat ook veel onnodig leed veroorzaakt, is de gedachte dat homoseksualiteit een ziekte zou zijn die door het ‘uitdrijven van demonen’ kan verdwijnen. Deze misvatting bestaat vooral in orthodox-christelijke kringen. In een video beweert ook De Wal dat homoseksualiteit – naast overspel, incest en misbruik – onrein is. Het ‘genezen’ en ‘bevrijden’ doet De Wal in naam van Jezus en de Heilige Geest, hoewel er geen enkel wetenschappelijk bewijs bestaat dat gebedsgenezing de beloofde biologische persoonlijkheidsveranderingen kan bewerkstelligen. In een van zijn gratis boeken wijst De Wal op de vele getuigenissen van mensen die van ‘homoseksualiteit bevrijd’ en ‘helemaal gezond’ werden. De vork zit echter anders in de steel.

In een tv-aflevering van Spuiten en Slikken (2023) vertelt Johan dat hij is opgegroeid bij de Gereformeerde Bond, een hechte christelijk-orthodoxe gemeenschap. Bij deze kerk zijn ook homoseksuelen welkom, maar relaties van mensen met hetzelfde geslacht worden als onrein beschouwd. Homo’s worden geaccepteerd zolang ze hun gevoelens maar niet ‘praktiseren’. Al vanaf zijn zevende weet Johan echter al dat hij gay is. De terechte angst om uit de groep gestoten te worden is zo groot dat hij rond zijn twintigste zijn toevlucht neemt tot homogenezing. Tijdens een heftige gebedssessie waarin de satan zogenaamd wordt verjaagd en de Heilige Geest wordt aangeroepen om Johan heteroseksuele gevoelens te geven, valt er een last van hem af. Dat duurt echter maar heel even, niet langer dan een half uur. Maar dat is net genoeg om te denken dat hij ‘normaal’ kan zijn. Totdat hij verliefd wordt op een jongen en zo gelukkig is dat hij zich niet kan voorstellen dat God dit afkeurt. Sterker nog, hij ervaart Gods zegen over zijn herwonnen identiteit. Wat hij vreesde gebeurde: hij raakte 90% van de mensen uit zijn netwerk kwijt. Hij schaamt zich nu dat hij hij zeven jaar lang tegen andere homo’s heeft verteld dat hij ‘genezen’ was, waarmee hij de mythe van homogenezing in stand had gehouden.

De kans is groot dat binnenkort deze zinloze activiteit verboden wordt. Op 9 september 2025 heeft een meerderheid in de Tweede Kamer ingestemd met een verbod op ‘homogenezing’. De wet zal naar verwachting in 2026 door de Eerste Kamer behandeld worden.

Vrijheid van onderwijs

Terug naar de demonstratie. Voor een aanwezige oud-inspecteur van onderwijs kan de nieuwe wetgeving niet snel genoeg van kracht worden (gezien de gevoeligheid van het onderwerp is de naam alleen bij de redactie bekend): ‘Nederland telt zo’n 60.000 leerlingen die les krijgen op orthodox-christelijke scholen. Daar wordt in de godsdienstles onderwezen dat de evolutie niet bestaat, dat de geschiedenis zesduizend jaar geleden begon en dat mensen door gebed en duiveluitdrijving van allerlei kwalen genezen kunnen worden. Hier heeft de inspectie minder zicht op. Vrijheid van onderwijs is een groot goed, maar kwakzalverij hoort daar niet bij.’