Maandblad 15 oktober 1881, jaargang 1, nummer 10

Een kwakzalver genaamd Berend Haitzema Enema, een hulpapotheker opererend onder de naam Berend Enema Hartzema, verkocht een middel tegen reumatiek en jicht. Een analyse door een opmerkelijke man toonde aan dat het niets bijzonders was.

email E-mail

‘Door de rechtbank werd het onderzoek van het mengsel opgedragen aan de heeren professoren J.W. Gunning en J.H. van ’t Hoff te Amsterdam zijn tot het resultaat gekomen dat de hoofdbestanddelen zijn salicylzuur en een ijzerverbinding.’ In die tijd werd salicylzuur regelmatig door artsen voorgeschreven, maar dit middel werd voor een veelvoud verkocht van wat een eerlijke apotheker zou rekenen.

De dader was een schavuit die er al een paar cel had opzitten, onder andere wegens ‘chemische geldsnoeierij’ (zilver winnen door rijskdaalders met salpeterzuur te bewerken) en oplichterij met ondergewicht aan kinine.

Maar de behulpzame chemicus die de rechtbank bijstond was niemand minder dan degeen die de eerste Nobelprijswinnaar in de Scheikunde (1901) zou worden. Hij was toen al behoorlijk bekend door zijn ontdekking van de stereochemie.

local_offer Hartzema

local_offer j.h. van 't hoff

de Webredactie

Gerelateerde artikelen

‘Wij van wc-eend’-acupuncturist pakt rechter in

artikelen - 15 februari 2026

De politie moet de kosten van het toepassen van acupunctuur vergoeden, oordeelde de rechtbank. Dat er geen onomstotelijk bewijs is voor de werking van acupunctuur weegt in het oordeel van de rechter niet mee.

Lees meer east

Het gebedsgenezingsprotest. Foto: Wendy Bruins

Actiegroepen in opstand tegen genezingssessies van Frontrunners-baas Tom de Wal

artikelen - 07 februari 2026

Overal in het land duikt de omstreden gebedsgenezer Tom de Wal op en vindt hij steeds vaker actiegroepen op zijn weg. Een reportage uit het Groningse.

Lees meer east