Encyclopedie: Ayurveda

De *Transcendente Meditatie-organisatie verkoopt sinds 1980 een groot assortiment peperdure ayurveda-middelen en -kuren onder de (merk)namen Maharishi Ayurveda en Ayur-Veda Products. Ze zouden helpen tegen epilepsie, kanker, kinderverlamming, schizofrenie, tuberculose en nog 80 andere kwalen. Ayurveda-middelen zijn wel onderzocht, maar uitsluitend door of in opdracht van de TM-organisatie, wat de waarde van dat onderzoek twijfelachtig maakt.

Hoofdverkoper van de TM-ayurveda-middelen was vanaf 1985 de arts Deepak Chopra (geb. 1947), aan wie in 1990 de eretitel Heer der Onsterfelijkheid werd verleend door Maharishi Mahesh Yogi. In 1991 poseerde Chopra samen met nog twee kornuiten van de TM-organisatie als 'onafhankelijke deskundige' en schreef een stuk in het prestigieuze Journal of the American Medical Association waarin de ayurveda werd aangeprezen. De kritiek op de TM-beweging wegens dit bedrog deed veel schade. Chopra is in 1993 voor zichzelf begonnen met kwantumgeneeskunde (*kwantummechanica). Hij schreef Ageless body, timeless mind: the quantum alternative to growing old (1993), waarvan meer dan een miljoen exemplaren verkocht werden. Verder publiceerde hij boeken over het ayurveda-dieet, waarin hij waarschuwt tegen te veel eten en ook tegen lezen tijdens de stoelgang. Als Chopra ooit wetenschappelijk onderzoek heeft gedaan, heeft hij dat goed geheimgehouden. Van kwantummechanica heeft hij in ieder geval niks begrepen, te oordelen naar zijn boek. Volgens Newsweek van 20 oktober 1997 houdt Chopra graag lezingen. Zijn honorarium is 25.000 dollar.

Literatuur
Federspiel, K., en V. Herbst, Die andere Medizin. Berlijn, 1992 (4de druk 1996).
Raso, J., Mystical diets. Paranormal, spiritual and occult nutrition practices. Buffalo, 1993.
Skolnick, A., 'The Maharishi caper; JAMA hoodwinked (but just for a while)', Skeptical Inquirer 1992, vol. 16 (3), p. 254-259; vervolg vol. 16 (4), p. 355.

Zie ook: The Maharishi Caper: Or How to Hoodwink Top Medical Journals, door A. Skolnick

Uit: Tussen Waarheid en Waanzin: een encyclopedie der pseudo-wetenschappen, door Marcel Hulspas en Jan Willem Nienhuys (vierde herziene druk, De Geus, 2002).

Naschrift 2009

Artikel op deze website over ayurveda:
Loodvergiftiging door ayurveda: Kruidenboef veroordeeld in Antwerpen, door Marie P. Prins
Daar bevinden zich referenties naar nog zeven andere artikelen.

Voor de toekenning van de Ig Nobelprijs aan Deepak Chopra zie hier.

Naschrift 23 augustus 2010

In ayurvedische middelen kunnen tal van giftige kruiden voorkomen. Zie bijvoorbeeld het Geneesmiddelenbulletin (Gebu) over een geval van iemand die een middel tegen diarree had ingenomen waarin zich Aconitum heterophyllum bevond. Op de supertolerante Nederlandse lijst van verboden kruiden staat alleen Aconitum nappelus. In België zijn alle akonieten verboden.