BEGRIPPEN

Begrippenlijst: v

14 apr 2009 | Van de Webredactie | Laatste wijziging: 23 jul 2010

Vegatest: een variant van elektroacupunctuur volgens Voll (EAV). Volslagen onzin dus.

Vereniging tegen de kwakzalverij: Vereniging die zich te weer stelt tegen onwetenschappelijke geneeskunde, speciaal voorzover die door artsen wordt bevorderd. Dit artikel is verluchtigd met tal van prenten van Leo Jordaan. (TWW)

Viagra: het hoeft hier niet te worden uitgelegd wat Viagra, Cialis en Levitra zijn. De enorme bekendheid die deze middelen hebben toont aan wat het verschil is tussen de talrijke obscure en vreemde potentieverhogende middeltjes en iets dat écht werkt. Deze chemische stoffen lijken op elkaar maar er zijn veel varianten (zogeheten analogen) die uiteraard allang door farmaceutische bedrijven zijn ontdekt, maar ongeschikt zijn bevonden. Deze ongeschikte gevaarlijke analogen, en ook wel het 'echte spul', worden in allerlei vormen aangeboden. Zogenaamd plantaardige middelen met dezelfde werking danken die werking aan stiekem bijgemengde viagra-achtige stoffen. Dat is gevaarlijk voor degenen voor wie het echte spul te gevaarlijk is, en die in de waan verkeren dat zulke 'plantaardige' middelen wel veilig zullen zijn. In het artikel Chinees bedrog met een kruidenmiddel op deze site staat een overzicht van onder meer alle artikelen over dergelijke bedrieglijke potentieverhogers.

Vitalisme: de leer dat levende wezens over een speciale kracht of energie beschikken, die het verschil tussen leven en levenloos uitmaakt. Volgens deze leer zijn natuurkunde, scheikunde, biologie en alle subdisciplines daarvan niet in staat het leven te verklaren of te begrijpen. Vitalistische denkbeelden komen in tal van vormen voor in de alternatieve genezerij: het dierlijk magnetisme van Mesmer, allerlei varianten van dat gedachtegoed zoals reiki, Therapeutic Touch, acupunctuur, (uitwendige) qigong; deze levenskracht wordt ook wel aangeduid als qi of chi of ki of prana of orgon. Ook de homeopathie is een vitalistische leer, want daar gaat het om de 'ontregeling van de levenskracht' die ongedaan moet worden gemaakt; het verdunnen van chemicaliën in de homeopathie leidt weliswaar tot een vermindering van 'gewone werking', maar tot een vermeerdering van de spirituele effecten op de levenskracht. Ook bij de ayurveda spelen voorstellingen over de levenskracht een belangrijke rol. Ellen Greve, artiestennaam Jasmuheen, beweert dat zij kan leven van licht (dus zonder voedsel) en dat zij haar voeding ontleent aan prana. Moderne alternatieve genezers zeggen vaak 'energie' wanneer ze levenskracht bedoelen.

De antroposofie heeft weer een geheel eigen opvatting over levenskracht, zie bijvoorbeeld deze website, waar betoogd wordt dat levenskracht het tegenovergestelde is van zwaartekracht, want de zwaartekracht gaat naar beneden en de levenskracht omhoog. Maar: 'Levenskrachten stromen naar de aarde toe en heffen de zwaarte op.' In de antroposofie heeft men kennelijk niet zoveel op met post-aristotelische ideeën zoals de wetten van Archimedes en Newton, om maar te zwijgen van de algemene relativiteitstheorie.

Vitamine: zie Orthomoleculaire geneeskunde

Voetbad: Er zijn voetbaden in de handel, en bedrijven die behandeling met z'n voetbad aanbevelen, die de gifstoffen uit het lichaam zouden verwijderen. De indrukwekkende bruinige kleur ontstaat doordat de elektrode geoxideerd wordt. Of de voeten in het bad of niet zitten heeft er niets mee te maken. Het heeft dus met oorkaarsen en colonhydrotherapie gemeen dat de 'afvalstoffen' door de behandeling worden geproduceerd. Voor een verslag van een bezoek aan een voetenbadtherapeut zie: Een roestig voetenbad.

Voetreflextherapie: zie reflextheorie, of Voetreflexologie: een tenenkrommende wetenschap.

Vogel, Alfred (1902-1996): Zwitsers kruidenhandelaar. (TWW)

Volksgeneeskunde: Hieronder verstaat men het geheel van overgeleverde geneesmethoden in een bepaalde cultuur die niet behoren tot het terrein van professionele behandelaars (regulier of alternatief). Uiteraard spelen (bij)geloof en magie in de volksgeneeskunst een grote rol, daaronder begrepen getallenleer en astrologie. Bijna altijd herkent men gedachtegoed uit de sympathieleer en signatuurleer. Vaak betreft het amuletten en bezweringsformules, vaak ook zogenaamd geneeskrachtige kruiden (zie ook fytotherapie), of andere 'natuurlijke' stoffen als honing. Onderdeel van de volksgeneeskunst was het idee dat sommige ziekten door knagende wormen worden veroorzaakt, wat nog tot uiting komt in ziektenamen als ringworm en dauwworm. Soms gaat het om middeltjes van een onduidelijke samenstelling zoals fistelpot (een soort Noordhollandse kruidenboter) en Haarlemmerolie. Ook edelsteentherapie is een soort volksgeneeskunde. In de periode 1989-1997 van de twintigste eeuw deed Klazien, een kruidenvrouwtje uit het dorpje Zalk een poging tot professionalisering van de volksgeneeskunst. Ze schreef een aantal boeken vol onzin over traditionele huis-tuin-en-keukenbehandelingen van allerlei kwalen en kwaaltjes, die zonder uitzondering bestsellers werden. Ze was elk ogenblik op de radio en televisie in zeer populaire programma’s en discussieerde met serieuze kwakzalverijbestrijders en wetenschappers. Na het overlijden in 1997 van ‘Klazien uut Zalk’ was de hype onmiddellijk over.

Voll, Reinhold (1909-1989): Huisarts uit het Duitse plaatsje Plochingen aan de Neckar. Hij vond in de jaren 1950 de elektroacupunctuur uit.