Opvliegingen

25 apr 2003 | Rob Koene | Laatste wijziging: 23 jun 2009

In het gerenommeerde medisch tijdschrift the Lancet van 7 december 2002 staat een fraai overzichtsartikel over het ontstaan en de behandeling van de opvliegingen (hot flushes) die vooral voorkomen bij vrouwen in de overgang.

Hormonale behandeling, vooral met oestrogenen, is het meest effectief. In grote, goed gecontroleerde studies blijkt hun effect 2-5 maal beter dan dat van een placebo (fopmiddel). Daarnaast verminderen oestrogenen de botontkalking en verbeteren ze de cholesterolwaarden. Jammer genoeg zijn er ook ongunstige bijwerkingen, zoals een licht verhoogde kans op het ontstaan van trombose en borstkanker. Het is dus van belang om bij de behandeling voor-en nadelen goed tegen elkaar af te wegen.

Het is niet verwonderlijk dat uit de alternatieve hoek 'natuurlijke' behandelingen voor deze klacht worden aangeboden. Voor vrouwen die helemaal geen geneesmiddelen willen gebruiken zijn er methoden als dieet, acupunctuur, meditatie, biofeedback en nog vele andere. Er zijn weinig goed gecontroleerde studies gedaan, maar voorzover aanwezig is de uitkomst steeds dat hun effect niet verschilt van placebo.

Onder de alternatieve geneesmiddelen zijn vooral vitamine E en sojaproducten populair. Beide middelen werken niet beter dan een placebo. Sojaproducten kunnen onder andere maagdarmbezwaren geven en over de mogelijk schadelijke bijwerkingen van vit E is te weinig bekend. Er is dus weinig reden om deze onwerkzame middelen voor te schrijven.
Dan volgt er nog een rijtje 'geneeskrachtige' planten en kruiden: zilverkaars (black cohosh), rode klaver, ginseng, zoethout, salie, sarsaparilla en mengsels van Chinese kruiden. Ook hier geldt weer dat geen enkele van de spaarzame, gecontroleerde studies enig effect heeft aangetoond.

Conclusie
Voorlopig blijft de hormonale therapie de beste keuze. Alternatieve middelen werken niet beter dan een placebo en het is dus zonde om er geld aan uit te geven. Bovendien zijn van een aantal van deze onwerkzame middelen ongewenste bijwerkingen beschreven.

Mogelijk uitzicht op verbetering komt uit een onverwachte hoek. In de laatste 10 jaar zijn er nieuwe, effectieve middelen voor de behandeling van depressie ontwikkeld, de zogenaamde serotonine heropnameremmers (selective serotonin re-uptake inhibitors, SSRI's). Deze groep van geneesmiddelen bleek min of meer bij verrassing een daling in de frequentie van opvliegingen met 60% te geven, terwijl placebo slechts een verbetering van 20% gaf. De bijwerkingen lijken minder dan bij de hormonale therapie. Er zijn nog wel goed gecontroleerde studies nodig om vast te stellen of de SSRI's een vaste plaats verdienen bij de behandeling van opvliegingen.

Literatuur
Stearns V, Ullmer L, Lopez JF, Smith Y, Isaacs C, Hayes DF. Hot flushes. Lancet 2002;360:1851-1861