VERENIGING

Advies aan slachtoffers van kwakzalverij

29 mei 2001 | C.P. van der Smagt | Laatste wijziging: 14 aug 2010

Alternatieve geneeswijzen kunnen veel kwaad aanrichten. In het ergste geval krijgt een patiënt met een in een vroeg stadium behandelbare ziekte de juiste therapie te laat of helemaal niet, met de dood tot gevolg. In andere gevallen wordt valse hoop gewekt die onvermijdelijk weer vervliegt, of wordt goedgelovige mensen een absurde voorstelling van de menselijke anatomie en fysiologie en de oorzaak van ziekten aangepraat. Elke therapie (ook een reguliere) heeft meer of minder ernstige bijwerkingen. Deze zijn beter aanvaardbaar zijn naarmate het gunstig effect groter is. Zinloze, onwerkzame therapieën hebben dus alleen maar bijwerkingen. De minst ernstige maar toch niet verwaarloosbare 'bijwerking' is het weggegooide geld.

De meeste consumenten van 'alternatieve zorg' komen vroeg of laat tot de ontdekking dat ze op het verkeerde paard gewed hebben. Soms lijkt de genezer volkomen te goeder trouw; hij lijkt zelf heilig te geloven in zijn onzin. Vaker druipen de kwade trouw en het ordinaire winstbejag ervan af. Voor de argeloze patiënt maakt het natuurlijk weinig uit of hij van de hond of de kat gebeten wordt, maar klagen doe je over een bonafide genezer natuurlijk minder makkelijk dan over een duidelijke oplichter. Toch wordt er over malafide genezers ook relatief weinig geklaagd. Zijn ze zo bedreven in het manipuleren van hun slachtoffers? Of schamen die slachtoffers zich voor hun goedgelovigheid en doen ze daarom de mond niet open?

De Vereniging tegen de Kwakzalverij wil een praatpaal zijn voor mensen (ook niet-leden) die op enige wijze nadeel hebben ondervonden van kwakzalverspraktijken of die nog van plan zijn een alternatieve genezer te raadplegen. Hebt u behoefte aan advies of voorlichting, of wilt u alleen maar van uw ervaringen vertellen, uw mail is welkom. Uiteraard wordt alles wat u schrijft als strikt vertrouwelijk beschouwd en als zodanig behandeld.

Secretariaat:
Harmoniehof 65
1071 TD Amsterdam
tel. 020 673 9479
e-mail: secretariaat [ AT-symbool] kwakzalverij.nl

Wat te doen met klachten?

Sinds de invoering van de wet Beroepen Individuele Gezondheidszorg (BIG) is kwakzalverij niet meer strafbaar en is het aan iedereen toegestaan, ongeacht opleiding of bekwaamheid, om beroepsmatig (tegen betaling dus) geneeskundige zorg aan te bieden. Hoewel zieken in Nederland dus volkomen vogelvrij zijn en dagelijks tallozen het slachtoffer worden van de meest ergerlijke vormen van bedrog, is het toch niet de bedoeling van de wetgever geweest dat mensen werkelijk schade zouden lijden. Kennelijk heeft men zich niet gerealiseerd dat een onwerkzame behandeling altijd schadelijk is. Is er geen lichamelijke of psychische schade, dan toch altijd financiële.

De door de overheid ingestelde Inspectie voor de Gezondheidszorg heeft tot taak toezicht te houden op alle vormen van geneeskundige zorgvoorziening. Als zich misstanden voordoen in een ziekenhuis, de huisartsgeneeskunde of in de apotheek, dan kan de inspecteur ingrijpen en de betrokkenen tot de orde roepen. In beginsel strekt deze taak zich ook uit tot alternatieve genezers, maar de mogelijkheden van de inspecteur zijn hier uiterst beperkt. Een kwakzalver is alleen aan te pakken als hij zich bedient van een beschermde titel (zich ten onrechte arts, verpleegkundige, fysiotherapeut enz. noemt) of als zijn behandeling aantoonbare gezondheidsschade (of de kans hierop) met zich meebrengt. Hoe moeizaam dit gaat wordt geïllustreerd door de affaire Nelissen, de macrobioot die veroordeeld is wegens betrokkenheid bij de dood van diverse personen door ze een reguliere medische behandeling af te raden. Pas anderhalf jaar nadat in de pers zeer uitvoerig over één van zijn slachtoffers was bericht werd een vervolging tegen Nelissen ingesteld.

Als een patiënt klachten heeft over een beoefenaar van één van de wettelijk erkende beroepen in de gezondheidszorg dan zijn er verschillende bij wet geregelde mogelijkheden om zich te beklagen (klachtencommissie, Inspectie voor de Gezondheidszorg, tuchtrechter, civiele rechter). Om meer op echte dokters te lijken hebben sommige organisaties van alternatieve genezers een eigen klachtregeling en intern tuchtrecht ontworpen. Hierbij een klacht indienen heeft echter weinig zin omdat de aangeklaagde zich simpel kan onttrekken aan de klachtbehandeling door het lidmaatschap van de organisatie op te zeggen. In het beste geval wordt de klacht beoordeeld door andere kwakzalvers, wat ook al niet bepaald vertrouwenwekkend is. Daarom blijft het van belang om zoveel mogelijk de Inspectie voor de Gezondheidszorg in te schakelen, hoe weinig de inspecteur ook kan doen.

Een melding kan men doen per e-mail aan loket@igz.nl . U doet er goed aan zoveel mogelijk gegevens te verstrekken. Nadere informatie is te vinden op http://www.igz.nl. Als de inspectie actie onderneemt krijgt u te zijner tijd een brief met een formulier waarop u toestemming moet geven dat uw naam genoemd wordt tegen de kwakzalver waar u over klaagt. Als de betrokkene bijvoorbeeld verboden en gevaarlijke medicijnen zonder recept verkoopt aan het publiek, kan het zijn dat zijn voorraad nog dezelfde week in beslag wordt genomen door de inspectie, maar doorgaans moet men geen al te hoge verwachtingen koesteren over de voortvarendheid waarmee klachten worden afgehandeld.

De Inspectie is georganiseerd in vier regionale bureaus:

Regio zuidwest (Zuid-Holland en Zeeland):
Steenvoordelaan 370, Postbus 5837, 2280 HV Rijswijk, tel: 070 3723100 (voor Zeeland tel: 0118 627951)
Regio zuidoost (Noord-Brabant en Limburg):
Leeghwaterstraat 14, Postbus 90137, 5200 MA Den Bosch, tel: 073 6207300 (voor Limburg tel: 043 3514200)
Regio noordwest (Utrecht, Flevoland, Noord-Holland):
St. Jacobsstraat 13, Postbus 2680, 3500 GR Utrecht, tel: 030 2338787 (voor N.-Holland tel: 023 5160330)
Regio noordoost (Groningen, Drenthe, Friesland, Overijssel, Gelderland):
Cascadeplein 10, Postbus 30019, 9700 RM Groningen, tel: 050 599260 (voor Overijssel en Gelderland tel: 026 3528250)

Soms geeft een alternatieve genezer zich ten onrechte voor arts uit of gedraagt zich zodanig dat een argeloze patiënt gemakkelijk de indruk krijgt met een medicus van doen te hebben (uit onderzoek blijkt dat 23 % van alle consumenten van alternatieve zorg achteraf niet weet of ze bij een arts zijn geweest of niet). Iedere arts in Nederland moet ingeschreven staan in het zogenoemde BIG-register (www.bigregister.nl), anders mag hij de titel niet voeren en geen handelingen verrichten die aan een arts zijn voorbehouden. Bij twijfel kan men ook bij het BIG-register nagaan of iemand ingeschreven is.

Het makkelijkste is dat men naar http://www.ribiz.nl/zoeken/ gaat en daar een van de zoekmethoden gebruikt. Doorgaans volstaat de familienaam (bij vrouwen dus behoudens bepaalde uitzonderingsgevallen de geboortenaam) en de woonplaats. Geeft men de naam, dan verschijnt eerst een lijstje met mogelijkheden voor zover die in het BIG-register staan. Men moet dan een uitkiezen (als er meer dan 50 mogelijkheden zijn, moet men meer gegevens verstrekken.) De woonplaats is niet altijd de plaats waarin de praktijk gevoerd wordt. Naam plus geboortedatum werkt ook, maar men zal doorgaans de geboortedatum niet weten. Als men er niet uitkomt, kan men ook bellen: 0900 8998225.

Adres: BIG-register, Postbus 16114, 1500 BC Den Haag